Żeromski, Żydzi-żołnierze i polski Drang nach Osten

Niekonsekwencja? Pewnie tak. Ale chyba warto:

***

Osobiście przypominam sobie, jak przyniosłam do pensjonatu pani Bilińskiej latem 1920 roku protest przeciw obozowi odosobnienia dla żołnierzy Żydów, który dowództwo armii zorganizowało w Jabłonnie, w czasie gdy Armia Czerwona zbliżała się do Warszawy. Żeromski jeden z pierwszych podpisał wtedy ten protest, zredagowany przez Stefanię Sempołowską. Tak samo protestował przeciw wszelkiej dyskryminacji rasowej, kiedy odrzucono kandydaturę Szymona Askenazego na profesora uniwersytetu.

Tak samo odnosił się negatywnie do agresji na wschód. “Mniej Te Deum, a więcej oleum” – powiedział podobno, gdy uroczyste nabożeństwo czciło zwycięstwo polskie pod Kijowem.

Hanna Mortkowicz-Olczakowa. Bunt wspomnień. Warszawa: PIW, 1961.